مسیر درمان- دسترسی آسان به پزشکان و مراکز درمان

چگونه بدن قند خون را کنترل می کند ؟

چگونه بدن قند خون را کنترل می کند ؟

بیماری قند یا دیابت بیماری است که در اثر عدم توانایی بدن در تولید ماده ای بنام انسولین جهت مقابله یا افزایش قند خون ایجاد می شود.

در ادامه به توضیح قند خون و انسولین خواهیم پرداخت و سپس نحوه کنترل میزان سطح قند خون را در یک بدن سالم مورد بررسی قرار خواهیم داد .

قند خون چیست ؟

خون از اجزای مختلفی مانند گلبول های سفید ، گلبولهای قرمز ، پلاسما و سایر موارد مختلف دیگر تشکیل می شود . اما در این قسمت ما فقط با پلاسما کار داریم و به توضیح آن می پردازیم .

پلاسما ماده ای است که بصورت مایع در خون وجود دارد و در حدود ۶۰ درصد حجم خون را تشکیل می دهد .

پلاسما نیز از مواد دیگری مانند آب پروتئین و سایر مواد شیمیایی دیگر شامل هورمون آنتی بادی آنزیم گلوکز ذرات چربی نمک و الکترولیت تشکیل می شود .

در بین این مواد گلوکز نقش اصلی را در ایجاد بیماری دیابت بعهده دارد . گروهی از مواد هستند که با نام قند ها مشهورند که دارای انواع مختلفی هستند که در این میان گلوکز هم جزو یکی از دسته بندی قند ها محسوب می شود .

دیابت و کنترل مقدار آن توسط بدن

با توجه به مواردی که در قبل بیان شده گلوکز قند موجود در خون می باشد و جز مواد مورد نیاز بدن می باشد که کمبود و یا زیاد بودنش برای بدن مضر است .

به همین دلیل است که به این بیماری ، بیماری قند هم گفته می شود .

گلوکز به عنوان یک منبع اصلی غذا برای سلولهای بدن بشمار می رود همچنین گلوکز منبع اصلی انرژی برای سلول های مغز نیز می باشد .

چنانچه سطح گلوکز خون از مقدار معین خودش پایین بیاید باعث اختلال در توانایی ذهنی فرد می شود .گلوکز در برنج ، ذرت گندم و سیب زمینی یافت می شود .

در حالت عادی اگر گلوکز کم مصرف شود سطح انرژی بدن پایین می آید و باعث بی حالی بدن می شود .

در این هنگام سیستم داخلی بدن پایین آمدن سطح گلوکز را تشخیص میدهد و برای اینکه گلوکز از کمترین سطح مجازش پایین تر نیاید هورمونی به نام گلوکاگون از لوزالمعده ( یا معادل انگلیسی آن پانکراس ) در خون ترشح می کند و در نتیجه باعث تحرک کبد و یا جگر می شود و سپس کبد مواد ذخیره شده ی داخل خود به نام گیلکوژن را تبدیل به گلوکز کرده و وارد خون می کند و بدین ترتیب سطح گلوکز تامقداری که مناسب بدن باشد افزایش یافته و به حالت عادی خود بازمیگردد.

همان طور که قبلاً هم گفته شده زیاد بودن قند خون یا گلوکز نیز برای بدن مضر است .

در صورت خوردن غذا ، زیاد شدن گلوکز در خون توسط سیستم داخلی بدن تشخیص داده می شود .

در این زمان سیستم داخلی بدن می خواهد از اختلالاتی که در حال بوجود آمدن در بدن است جلوگیری کند.

به این ترتیب توسط لوزالمعده شروع به ترشح هورمون دیگری به نام انسولین در خون می کند .

خوب است بدانیم انسولین در لوزالمعده توسط سلولهایی با نام سلول های بتا تولید میشود که کارشان تولید انسولین است .

انسولین در خون باعث می شود که گلوکز موجود در خون توسط سلول ها جذب و مصرف شود و در نتیجه سطح گلوکز خون کاهش یافته وبه حال عادی خود بازگردد .

همچنین مابقی گلوکز اضافه بدن تبدیل به چربی می شود و در بدن ذخیره می گردد. این عمل بارها و بارها در بدن اتفاق می افتد تا قند خون ثابت بماند .

از مطالب گفته شده می توان دریافت که انسولین و گلوکاگون عکس همدیگر عمل می کنند.

یکی سطح گلوکز را افزایش می دهد و دیگری با افزایش پیش از حد آن جلوگیری می کند این عمل پیوسته در بدن ما انجام می شود تا مقدار گلوکز از حالت عادی آن خارج نشود و در همان سطح باقی بماند .

اگر به هر دلیلی بدن نتواند در مقابل افزایش یا کاهش قند خون یا گلوکز واکنش دهد و مشکل ازدیاد یا کاهش آنرا برطرف کند شخص دچار بیماری دیابت شده است .

معمولاً بیماری دیابت بصورت افزایش گلوکز شایع تر است .

شکل زیر را اگر رگ خونی  و دانه های سفید گلوکز در نظر بگیریم شکل سمت راست زیاد بودن و شکل سمت چپ حالت عادی آنرا نشان می دهد .

گلوکز خون زیاد و عادی رگ ها

            گلوکز خون زیاد و عادی رگ ها

برخی از کسانی که به دیابت مبتلا شده اند هیچگاه حتی فکرش را هم نمی کردند که روزی دچار آن بشوند .

جدای از کسانی که در سنین پایین یا بواسطه سابقه ارثی یا ژنتیکی به بیماری دیابت دچار می شوند ، عده ای دیگر هستند که پس از گذشت سال ها به آن مبتلا می شوند به این دلیل تا وقتی که شخص مقدار قند خون خود را اندازه گیری نکرده باشد از احتمال بیمار شدن خود خبر ندارد .

دیابت بیماری خاموشی است و بدون علامت خاصی شروع به پیشروی می کند .بعد از این که کار از کار گذشت و علائم آن ظاهر شد فرد با مراجعه به پزشک تازه متوجه می شود که به آن مبتلا شده است.

منبع:آشنایی با بیماری قند یا دیابت (مولف:امیر حسین اعرابی)